Myanmar Monk Student Association

“How much is one human life worth” လူသားဘ၀တစ္ခုသည္ ဘယ္ေလာက္ တန္ရာတန္ေၾကးရွိသလဲ..? ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကို ကမၻာတစ္၀ွန္းရွိ တကၠသုိလ္တို႔၏ ထိပ္ဆံုးကေနရာကို ယူထားေသာ ဟားဗက္တကၠသုိလ္ႀကီးမွ Prof- MichaelSandel၏lectureတြင္ဖတ္ရွဳ နားေထာင္ဖူးပါသည္၊ နားေထာင္ဖတ္ရွဳၿပီး အေတြးစဥ္းစားခန္းမ်ားတသီႀကီးဖြင့္ကာ ကမၻာႀကီးသို႔ လူသားအျဖစ္ ေရာက္ရွိလာေသာ ကြ်ႏု္ရို႕၏တန္ေၾကးကို စဥ္းစားေနမိသည္။ကြ်ႏ္ုပ္တို႔ရရွိထားေသာ လူ႔ဘ၀တစ္ခု၏ တန္ရာတန္ေၾကးကို ဘက္ေပါင္းစံုမွ ပညာရွင္ရို႕က ရွဳေဒါင့္မ်ိဳးစံုက အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုေလ့ရွိၾကသည္ကို ေလ့လာေတြ႔ရွိႏိုင္ပါသည္၊ ကြ်ႏု္ပ္၏ ဥာဏ္မီသေလာက္ေတြးမိသည္ကို တင္ျပရလ်င္… ကိုယ္ႏွင့္ ကိုယ္ဆက္စပ္ရာ ပတ္၀န္းက်င္တခုလံုး၊ထုိထက္စြမ္းေဆာင္ႏိုင္လ်င္လူသားတရပ္လံုးအတြက္အက်ပ္အတည္းအခက္ခဲေထာင္ေခ်ာက္တြင္းမွ လွပျဖဴစင္ေသာႏွလံုးသားကုိအပ္ႏွင္းကာလက္ခ်င္းဆက္လ်က္ဆြဲေခၚတင္ၿပီးလူ႕အဆင့္တန္းမီရွင္သန္ရပ္တည္ႏိုင္ေရးအတြက္ ကိုယ္က်ိဳးစြန္႔လႊတ္ ပီးဆပ္စြမ္းေဆာင္ ႏုိင္သူမ်ားသည္သာလ်င္ အမွန္တကယ္တန္ရာတန္ေၾကးျမင့္ေသာ လူသားဘ၀တစ္ခုကုိ ရရွိပိုင္ဆုိင္ခဲ့ သူမ်ားဟု သတ္မွတ္ေပးသင့္သည္ထင္ပါသည္။လူသားတစ္ဦး၏တန္ရာတန္ေၾကး (သုိ႔မဟုတ္) တန္ဖိုးကိုသတ္မွတ္ရာတြင္ ၄င္းလူ၏ ပစၥည္းဥစၥာ၊ ရာထူး၊အာဏာ၊ ျပင္ပအဆင္တန္ဆာတို႔ကို အေပၚယံမွ်ၾကည့္၍ ဆံုးျဖတ္သတ္မွတ္မည္ဆိုပါလ်င္ ကြ်ႏ္ုပ္လံုး၀လက္ခံမည္မဟုတ္ေပ၊ အဘယ္ေၾကာင့္နည္းဆိုေသာ္ အသိဥာဏ္နည္း လူသားခ်င္းမစာနာတတ္ေသာ သူတို႔၏ ရာထူး၊ အာဏာ၊ ပစၥည္းဥစၥာ အဆင္တန္ဆာတို႔သည္ ဆင္းရဲ အားနည္းေသာလူတန္းစားမ်ားအားႏိုင္ထက္စီးနင္းလုပ္တတ္ၿပီးရသမွ်ပစၥည္းမ်ားအား ကိုယ္က်ိဳးတစ္ခုတည္းအတြက္သာ အသံုးခ်တတ္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ယဥ္ေက်း၊သိမ္ေမြ႔၊အသိဥာဏ္ရွိ၊ လွပေနေသာ လူ႔ေဘာင္အား မညီညာ မလွပ အက်ဥ္းတန္ေစေသာ အေရာင္မ်ားကုိသံုးကာ ဖ်က္ဆီးေနေသာ၊ ယင္းကဲ့သုိ႔ ရာထူး၊ အာဏာသံုးၿပီး လူတစ္ဖက္သားကုိ အႏိုင္က်င့္တတ္ေသာ၊ ဘယ္သူေသေသမေသေသ ငေတမာၿပီးေရာ ဆိုေသာ ၀ါဒသည္ အသိဥာဏ္နည္း၊ လူမပီသသူတို႔ရဲ႕ က်က္စားရာ စားက်က္ကြင္းတစ္ခုျဖစ္ၿပီး၊ သူတို႔ရဲ႕ ခိုလွံဳရာ တင္းကုတ္ငယ္တစ္ခုလည္းျဖစ္သည္။ ရာထူး၊ အာဏာ၊ ပစၥည္းဥစၥာ မရွိေသာ္လည္း လူ႔က်င့္၀တ္သိကၡာကိုတန္ဖိုးထားၿပီး ရိုးသားႀကိဳးစား၊ လူတစ္ဖက္သားအား စာနာေထာက္ထားကာကုိ္ယ့္မိသားစုတစ္ခုအားမခ်မ္းသာေသာ္လည္းမဆင္းရဲေစပဲလူ႔ဘ၀တစ္ခုရပ္တည္ႏိုင္ေအာင္ထားႏိုင္ေသာ သာမန္လူတစ္ေယာက္၏တန္ဖိုးသည္ (သုိ႔မဟုတ္) တန္ရာတန္ေက်းသည္ ရာထူး၊ အာဏာကို ဗန္းျပၿပီး ေရနစ္သူေခါင္းကိုနင္းကာ ကိုယ့္ေလွေပၚေအာင္လုပ္တတ္ေသာ လူစိတ္ဓါတ္မရွိေသာသူတုို႔ထက္ သာလြန္၍ တန္ဖိုးျမင့္မားသည္ကုိ လူအသိဥာဏ္ရွိသူတိုင္း လံုး၀ျငင္းဆန္ၾကလိမ့္မည္မဟုတ္ေခ်။

ထုိကဲ့သုိ႔ တစ္ဖက္သားကုိ ႏိုင္ထက္စီးနင္းလုပ္ ကုိယ္က်ိဳးသာၾကည့္တတ္သူတို႔၏ တန္ရာတန္ေက်းသည္ တစ္ျပားတစ္ခ်ပ္မွမတန္ပဲ အႏွဳတ္လကၡာသာရွိသည္၊ တစ္ေန႔တာလုပ္အားခကုိ ေန႔စဥ္ အရက္ပုလင္း၀သုိ႔ ထဲ့ေလ့ရွိေသာ (အရက္သမား)လူတစ္ေယာက္၏ တန္ရာတန္ေက်းသည္ ထုိအရက္ပုလင္း အ၀ေလာက္သာ ရွိေခ်သည္။ ကိုယ့္မိသားစု၊ ကိုယ့္ရပ္ကြက္၊ ၿမိဳ႕၊ရြာ၊ ကုိယ့္လူမ်ိဳးတို႔အား တိုးတက္ႀကီးပြါးလာေအာင္စြမ္းေအာင္ႏုိင္ေသာ လူတစ္ေယာက္၏ တန္ဖိုးသည္ ထုိမိသားစု၊ ရပ္ကြက္၊ ျမိဳ႕၊ရြာ၊ လူမ်ိဳးတစ္ခုလံုးအတြက္ တန္ဖိုးျမင့္ေသာ လူတစ္ေယာက္ျဖစ္သည္၊ ဥာတတၳစရိယဟုလည္းေခၚသည္။ ထုိထက္မက စြမ္းႏိုင္လွ်င္ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀၀ ေက်ာ္ခန္႔က လူသားတစ္ရပ္လံုးအက်ိိဳးစီးပြါးအတြက္(ေလာကတၳစရိယ)ပြင့္ေပၚခဲ့ေသာဗုဒ၏တန္ဖိုးသည္ထုိလူသားတစ္ရပ္လံုးအတြက္တန္ဖိုးအျမင့္ဆံုး လူထဲက လူတစ္ေယာက္ျဖစ္ခဲ့သည္။ လက္ရွိေခတ္ကိုၾကည့္လ်င္ အေမရိကန္ သမၼတ အိုဘားမား၏ တန္ရာတန္ေက်းသည္ တစ္ကမၻာလံုးရဲ႕ ပညာေရး၊စီးပြါးေရး၊က်မၼာေရး၊လူမွဴေရး၊ လူသားတစ္ရပ္လံုး ေခတ္မီတိုးတက္ သာယာ၀ျဖိဳးၿပီး ေပ်ာ္ရႊင္ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ရွင္သန္ရပ္တည္ႏိုင္ေရးအတြက္ တာ၀န္သိစြာလုပ္ေဆာင္ေနေသာေၾကာင့္ သူရဲ႕တန္ဖိုးသည္လည္းပဲ လူသားတစ္ရပ္လံုးအတြက္ တန္ဖိုးရွိသည္ဟု ဆိုႏိုင္ေပသည္။

ဗုဒဘာသာစာေပမ်ားတြင္ “မႏုႆတၱဘာေ၀ါ ဒုလႅေဘာ’ လူအျဖစ္ကိုရဟိဖို႔ရန္ အလြန္ခက္ခဲသည္” ဟုဆိုထားရာ ရရွိရန္ခက္ခက္ေသာ လူအျဖစ္ကုိ ကြ်ႏ္ုပ္ရို႕ ရရွိိပိုင္ဆိုင္ထားၿပီးျဖစ္သည္၊ တစ္ဆင့္တက္ၿပီး ရရွိထားေသာ ကြ်ႏ္ုပ္တို႔ဘ၀ကို တန္ရာတန္ေၾကးျမင့္မားလာေအာင္ မည္ကဲ့ေသာအလုပ္ေပတံျဖင့္ တုိင္းတာသတ္မွတ္သင့္သနည္း၊ ကုိယ္လုပ္ခ်င္ေသာ အလုပ္မ်ားစြာထဲမွ အသင့္ေတာ္ဆံုး အျမင့္ျမတ္ဆံုး လုပ္သင့္ေရ လူသားတန္ဖိုးျမွင့္ အလုပ္က ဘာျဖစ္သင့္သနည္း..?

အသိဥာဏ္ကို အသားေပးၿပီး လူ႔ေဘာင္တစ္ခုလုံး ေပ်ာ္ရႊင္ၿငိမ္းစြာႏွင့္ ၾကာရွည္ခံတိုးတက္ဖို႔ရန္ အစြမ္းကုန္ တည္ေဆာက္ေနေသာ ေခတ္သစ္ကမၻာႀကီးတြင္ ကိုယ့္အေၾကာင္းကံအားေလ်ာ္စြာ ေခတ္ဆိုး၊ စနစ္ဆိုးေအာက္မွာ ေမြးဖြါးႀကီးျပင္းလာေသာ္လည္း၊ ေခတ္သစ္လူငယ္ ေဘာ္တာမ်ားသည္ အသိဥာဏ္နည္းေသာ ကေလးဘ၀က လႊမ္းျခံဳျခင္းခံထားရေသာ စနစ္ဆိုး စရိတ္ဆိုးမ်ားျဖင့္ တစ္ကမၻာလံုးသုိ႔ အနံ႔ဆိုးမ်ားျဖန္႔ၾကဲထြက္ေနေသာ ၀ံပေလြအေရခြံအား စြန္႔ပစ္ကာ၊ ေခတ္သစ္ စနစ္သစ္မွာ လူငယ္မ်ားစြမ္းအားကို အစြမ္းကုန္ထုတ္သံုးလ်က္ ကမၻာႀကီးရဲ႕ အဆီ၊အႏွစ္ မ်ားကိုထုတ္ယူ၊သံုးစြဲလ်က္ အေကာင္းဆံုးေခတ္ေပၚ ပစၥည္းမ်ားျဖင့္ လူ႔စည္းစိမ္ကို အျပည့္အ၀ သံုးစြဲ၊ခံစားေနၾကေသာ ဥေရာပႏုိင္ငံသားမ်ားနည္းတူ ရင္ေပါင္တန္းရန္ ဆႏၵျပင္းျပလ်က္ရွိေနၾကသည္။

ေခတ္သစ္လူငယ္မ်ားပီပီ ကိုယ္တစ္ဦးတစ္ေယာက္ တိုးတက္ေကာင္းစားေရးထက္ လူငယ္မ်ားစြမ္းအားကို အျပည့္အ၀သံုးကာ ကိုယ့္မိသားစု၊ ကိုယ့္ရပ္ကြက္၊ ျမိဳ႕၊ ကိုယ့္လူမ်ိဳးတစ္ခုလံုး ပညာေရး၊ စီးပြါးေရး၊ က်မၼာေရး၊ လူမွဴေရးစေသာ လူသားအရင္းအျမစ္(Human resourses)မ်ားကို ျမင့္က်န္ရစ္ေအာင္ လူျဖစ္လာေသာ ခဏတာမွာ ႀကိဳးစားစြမ္းေဆာင္ယင္း ကိုယ္မိသားစုအတြက္၊ ကိုယ့္ရပ္ကြက္၊ ျမိဳ႕၊ ရြာ အတြက္၊ ကိုယ့္လူမ်ိဳးအတြက္ စံခ်ိန္တင္ တန္ဖိုးျမင့္ေသာ လူစြမ္းေကာင္းမ်ားျဖစ္ေအာင္ အစြမ္းကုန္ ႀကိဳးစား စြမ္းေဆာင္ဖုိ႔ရန္ စိတ္ဓါတ္အားမာန္ျပည့္ မ်ိဳးဆက္သစ္ လူငယ္အမ်ားအျပားေပၚလာၾကသည္မွာ အထူးအားရေက်နပ္စရာတစ္ခုပင္ျဖစ္သည္၊ တန္ဖိုးရွိေသာ လူ႔ဘ၀ကိုရရွိထားေသာ ကြ်ႏု္ပ္တို႔အားလံုးသည္ လူသားတန္ဖိုးျမင့္အလုပ္မ်ားျဖစ္ေသာ ကိုယ္ႏွင့္ ကိုယ့္မိသားစု၊ ကိုယ့္ရပ္ကြက္၊ရြာ၊ျမိဳ႕၊လူမ်ိဳးတစ္ရပ္လံုးတိုးတက္ေအာင္ျမင္ႀကီးပြါးေရးအတြက္ပညာေရးစေသာလူမ်ိဳးအရင္းအျမစ္မ်ားကုိ လုပ္ေဆာင္ျမွင့္တင္ယင္းနဲ႕ စံခ်ိန္တင္ တန္ဖိုးျမင့္လူသားမ်ားျဖစ္ႏိုင္ၾကပါေစ၊ ျဖစ္ေအာင္လည္းႀကိဳးစားၾကပါစုိ႔လို႔….

အေကာင္းဆံုး ဆႏၵမြန္မ်ားျဖင့္……..

၁၅။ ကိုယ့္ရဲ႕ တန္ဘိုးရွိတဲ့ စြမ္းအင္ေတြကို အတင္းေျပာျခင္းျဖင့္ မကုန္ဆံုးပါေစနဲ႔။

၁၆။ အိပ္ေနစဥ္မွာထက္ ႏိုးေနခ်ိန္ေတြမွာ အိပ္မက္ ပိုမက္ပါ။

၁၇။ မနာလို ၀န္တိုျဖစ္ေနတာဟာ အခ်ိန္ျဖဳန္ျခင္း တစ္မ်ိဳးပါပဲ။ သင့္မွာ
ရွိသင့္ရွိထိုက္တာေတြ အားလံုးရွိေနပါတယ္။

၁၈။ အတိတ္က ျပသနာေတြကို ေမ့လိုက္ပါ့ေတာ့။ ကိုယ့္ရဲ႕ လက္တြဲေဖာ္၊
ၾကင္ေဖာ္ေတြမွာ အတိတ္က အရိပ္ေဟာင္းေတြ ရွိေနရင္လည္း ျပန္မေဖာ္ပါနဲ႔ေတာ့။
ဒါေတြက လက္ရွိဘ၀ရဲ႕ ေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြကို ဖ်က္ဆီးလိမ့္မယ္။

၁၉။ ဘ၀ဟာ သိပ္တိုေတာင္းပါတယ္။ လူတစ္ေယာက္ကို မုန္းဖို႔ ဆိုတဲ့
အခ်ိန္ေတာင္ ရွိမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ တစ္ျခားလူေတြကို မမုန္းပါနဲ႔။

၂၀။ ပစၥဳပၸန္မွာ ေပ်ာ္ရႊင္ဖို႔အတြက္ အတိတ္ေတြနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရယူလိုက္ပါ။

၂၁။ ကိုယ့္ရဲ႕ ေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြရဲ႕ သခင္ဟာ ကိုယ္မွလြဲလို႔ ေနာက္တစ္ေယာက္
မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။

၂၂။ ဘ၀ဆိုတာ ေက်ာင္းေတာ္ႀကီး တစ္ခုျဖစ္တယ္။ သင္က အဲ့ဒီေက်ာင္းေတာ္ႀကီးမွာ
ပညာသင္ရမယ့္ ေက်ာင္းသားေလးေပါ့။ ျပသနာဆိုတာက သင္ရိုးညႊန္းတမ္း တစ္ခုရဲ႕
အစိတ္အပုိင္းမွ်သာ ျဖစ္တယ္။ အကၡရာ သခ်ၤာေတြကို တြက္ခ်က္သလို
ေျဖရွင္းႏိုင္သြားမွာပါ။ အဲ့ဒါေတြရဲ႕ သင္ခန္းစာကေတာ့
သင့္ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လံုးအတြက္ အေရးပါေနမွာေပါ့။

၂၃။ မ်ားမ်ားၿပံဳးပါ၊ မ်ားမ်ားရီပါ။

၂၄။ အျငင္းအခံုေတြတိုင္းမွာ သင္ခ်ည္းပဲ အႏိုင္ရေနမွာ မဟုတ္ဘူး။ သင္
သေဘာမတူတာေတြကို သေဘာတူေအာင္ ႀကိဳးစားၾကည့္လိုက္ပါလား။

လူမႈေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔

၂၅။ သင့္မိသားစုနဲ႔ မၾကာခဏ ဖုန္းေျပာပါ။ အေ၀းေရာက္ေနတယ္ဆိုရင္ေပါ့။
တူတူေနတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေႏြးေထြးတဲ့ ဆက္ဆံေရးေလးျဖစ္ေအာင္ တည္ေဆာက္ပါ။

၂၆။ အမ်ားသူငွာအတြက္ ေကာင္းမႈတစ္ခု ေန႔စဥ္ျပဳၾကည့္ပါ။

၂၇။ လူတိုင္းကို အရာအားလံုးအတြက္ ခြင့္လြတ္တတ္ဖို႔ ႀကိဳးစားၾကည့္ပါ။

၂၈။ အသက္ ၇၀ ေက်ာ္ ဘိုးဘိုး ဘြားဘြားေတြ၊ အသက္ ၆ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြနဲ႔
အခ်ိန္မ်ားမ်ား ပိုျဖဳန္းပါ။

၂၉။ တစ္ေန႔မွာ လူသံုးေယာက္ေလာက္ကို ကိုယ့္ေၾကာင့္ ၿပံဳး ရီ သြားေအာင္
ႀကိဳးစားၾကည့္ပါလား။

၃၀။ တစ္ျခား သူေတြ သင့္ကို ဘာပဲ ထင္ထင္။ ဒါသင့္အလုပ္ မဟုတ္ဘူး။

၃၁။ သင့္ရဲ႕ အလုပ္က သင္ေနမေကာင္းျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ သင့္ကို လာျပဳစုမွာ
မဟုတ္ဘူး။ သင့္ရဲ႕ သူငယ္ခ်င္းေတြ၊ မိသားစု၀င္ေတြကသာ သင့္အနားမွာ
ရွိေနၾကလိမ့္မယ္။ သူတို႔ေတြနဲ႔ မ်ားမ်ား ထိေတြ႔ေနဖို႔ လိုအပ္တယ္။

ဘ၀နဲ႔ပတ္သက္လို႔

၃၂။ မွန္ကန္တဲ့ အရာကိုသာ လုပ္ပါ။

၃၃။ အသံုးမ၀င္တဲ့၊ ႏွစ္လိုဖြယ္မရွိတဲ့၊ ၾကည္ႏူးဖြယ္ မေကာင္းတဲ့
အရာမွန္သမွ်ကို သင့္စိတ္ထဲက ထုတ္ပစ္လိုက္ပါ။

၃၄။ ေကာင္းတာပဲ ျဖစ္ေနျဖစ္ေန၊ ဆိုးတာပဲ ျဖစ္ေန ျဖစ္ေန မၿမဲပါဘူး။ အၿမဲ
ေျပာင္းလဲေနမွာ ပါပဲ။

၃၅။ အေကာင္းဆံုးေတြဆိုတာ ျဖစ္လာအံုးမွာပါ။

၃၆။ ကိုယ့္ရဲ႕ အတြင္း စိတ္သႏၱန္ဟာ အၿမဲေပ်ာ္ရႊင္ေနရမယ္။ ဒါေၾကာင့္
ေပ်ာ္ေပ်ာ္သာေနပါ။

က်န္းမာေရး ေကာင္းဖို႔အတြက္ ဆိုရင္

၁။ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ပါ

၂။ မနက္စာကို ဘုရင္လိုစား၊ ေန႔လည္စာကိုေတာ့ မင္းသားေလးလိုစား၊ ညစာကိုေတာ့
သူေတာင္းစားလို စားပါတဲ့။

၃။ ဟင္းသီး ဟင္းရြက္ေတြကို မ်ားမ်ားစားေပးပါ၊

၄။ ဘ၀မွာ 3 E နဲ႔ ရွင္သန္ ေနထိုင္ပါ — Energy, Enthusiasm နဲ႔ Empathy
တို႔ျဖစ္ပါတယ္။

၅။ တရားထိုင္ျခင္း၊ ေယာဂက်င့္ျခင္း၊ ဘုရားရွိခိုးျခင္း တို႔ကိုလည္း
ျပဳလုပ္ေပးသင့္ပါတယ္။

၆။ အားကစား မ်ားမ်ား ျပဳလုပ္ေပးဖို႔ လိုအပ္တယ္။

၇။ ၿပီးခဲ႔တဲ႔ႏွစ္မွာ ဖတ္ခဲ့တဲ့ စာအုပ္အေရအတြက္ထက္ ဒီႏွစ္မွာ မ်ားမ်ားပိုဖတ္ပါ။

၈။ တစ္ရက္မွာ ၁၀ မိနစ္ေလာက္ ဆိတ္ဆိတ္ေနၾကည့္ဖို႔ကိုလည္း ႀကိဳးစားၾကည့္သင့္တယ္။

၉။ တစ္ရက္မွာ ၇ နာရီေလာက္ေတာ့ အနည္းဆံုး အိပ္သင့္ပါတယ္။

၁၀။ တစ္ရက္မွာ ၁၀ မိနစ္ကေန နာရီ၀က္ေလာက္ထိ လမ္းေလွ်ာက္သင့္ပါတယ္။
လမ္းေလွ်ာက္ေနစဥ္မွာလည္း မ်က္ႏွာေလးကို ခပ္ၿပံဳးၿပံဳးေလး ေနေပးရမယ္ေနာ္။

ကိုယ္ေရးကိုယ္တာနဲ႔ပတ္သက္လို႔

၁၁။ ကိုယ့္ဘ၀ကို သူမ်ားေတြနဲ႔ မယွဥ္ပါနဲ႔။ သူတို႔ ဘာလမ္းေၾကာင္းကို
ေလွ်ာက္လမ္းေနတယ္ဆိုတာ သင္ မသိႏိုင္ဘူးေလ။

၁၂။ ကိုယ္မထိမ္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ အရာေတြေပၚမွာ မေကာင္းျမင္စိတ္ေတြ
မထားပါနဲ႔။ အဲ့ဒါေတြေၾကာင့္လည္း စိတ္ဆင္းရဲ မေနပါနဲ႔။ လက္ရွိ
ကိုယ့္မွာရွိေနတာေလးကို တန္ဘုိးထားၿပီး ဒါေတြကိုပဲ ပိုေကာင္းေအာင္
လုပ္လိုက္ပါ။

၁၃။ အလုပ္ေတြကိုလည္း အလြန္ အကၽြံ မလုပ္ပါနဲ႔.. အခ်ိန္အတိုင္းအတာ
တစ္ခုထိပဲ လုပ္တာ ေကာင္းပါတယ္။

၁၄။ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ သိပ္ျပင္းျပင္းထန္ထန္ႀကီး မခိုင္းေစပါနဲ႔။ ဘယ္သူမွလဲ
ဒါမ်ိဳးမလုပ္ပါဘူး။ သက္ေတာင့္ သက္သာေလးသာ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။

၁၆။ မယားတစ္ေယာက္ကို လုပ္ေၾကြးႏိုင္မွ ထိမ္းျမားမဂၤလာ ျပဳသင့္ရာသည္။

၁၇။ ၾကီးလာသည့္အခါ သံုးစြဲႏိုင္ရန္ ငယ္ရြယ္စဥ္က ေခၽြတာစုေဆာင္းရာ၏။

၁၈။ အေပၚယံသာယာမႈကိုၾကည့္၍ အေပ်ာ္အပါးမ်ားအား မလိုက္စားသင့္။

၁၉။ သူတစ္ပါးတို႔အား ကူညီရာတြင္ ကဲ့ရဲ့ ျပစ္တင္ရႈတ္ခ်မႈကုိ ဂရုမစိုက္သင့္။

၂၀။ ေကာင္းေသာစိတ္ထားျခင္း၊ ေကာင္းေသာစကား ဆိုျခင္းသည္ မြန္ျမတ္ျခင္းျဖစ္၏။

၂၁။ မွန္မွန္ကန္ကန္ႏွင့္ ႀကိဳးစားမႈေၾကာင့္ တိုးတက္ျခင္းသည္
ထုိက္တန္ေအာင္ျမင္ျခင္းျဖစ္၏။

၂၂။ ညအိပ္ယာ၀င္သည့္အခါ တစ္ေန႔တာ လုပ္ေဆာင္ခဲ့သမွ်ကို ျပန္လည္သံုးသပ္ျခင္းသည္
ေနာက္ေန႔လုပ္ေဆာင္ရမည့္အလုပ္အတြက္ တိက်မႈကိုျဖစ္ေစ၏။

၂၃။ သင့္အျပဳအမူေဆာင္ရြက္ခ်က္မွလြဲ၍ သင့္အက်င့္စာရိတၱကို ထိခိုက္ေစမည့္
အေၾကာင္းမရိွနိင္။

၂၄။ အလုပ္တစ္ခုကို စဥ္းစားဆံုးျဖတ္ သံုးသပ္ၿပီးမွ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရာ၏။

၂၅။ အလုပ္ႏွင့္ဘယ္အခါမွ ကင္းကြာမႈမျဖစ္ေစပဲ လက္မ်ားကို အက်ိဳးရွိစြာ အသံုးခ်ပါ။

၂၆။ ကိုယ့္အက်ိဳးသာၾကည့္ၿပီး သူတစ္ပါးအက်ိဳး မၾကည့္ေသာသူမ်ားအား
မိတ္ေဆြအျဖစ္မျပဳသင့္။

၂၇။ အက်င့္စရိုက္ ၾကမ္းတမ္းသူမ်ားနွင့္ အတူတကြမေနသင့္။

၂၈။ ၾသဇာအာဏာ ရိွသူေသာ္ျငားလည္း ယုတ္မာရက္စက္ လူမဆန္သူမ်ားနွင့္ ေဝးေဝးေနသင့္၏။

၂၉။ သူေတာ္မဟုတ္ သူယုတ္တို႔နွင့္ ကင္းကင္းေနက ကိုယ္စိတ္နွစ္ျဖာ ခ်မ္းသာရ၏။

၃၀။ ကိုယ့္အက်ိဳး သူ႔အက်ိဳး မွ်မွ်တတ ေဆာင္ရြက္ျငားက မိတ္ေကာင္းသဟာ ေပါၾကြယ္ပါ၏။

၁။ ကတိအေပးနည္းပါေစ။

၂။ အမွန္ကို အျမဲေျပာပါ။

၃။ မိတ္ေကာင္းေဆြေကာင္း ထားရွိပါ။

၄။ သူတစ္ပါး မေကာင္းေၾကာင္း ဘယ္အခါမွ မေျပာႏွင့္။

၅။ မိမိ၀င္ေငြႏွင့္ ေလာက္ငွေအာင္ သံုးစြဲပါ။

၆။ မိမိ၏ ဘယ္လုပ္ငန္းတြင္မဆို ကြ်မ္းက်င္မႈရိွပါေစ။

၇။ မူးယစ္ေစသည့္ အရာမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

၈။ သဒၶါမေရာက္မီ တရားမွ်တမွဳ ရွိပါေစ။

၉။ ေလာင္းကစားမွဳကို လံုး၀ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

၁၀။ လွ်ိဳ႕၀ွက္သင့္သည္ကို မေပါက္ၾကားပါေစႏွင့္။

၁၁။ အက်င့္စာရိတၱ ေကာင္းမြန္ျခင္းသည္သာ ဘဝ၏ေအာင္ျမင္တိုးတက္ျခင္းကို ျဖစ္ေစသည္။

၁၂။ တတ္ႏိုင္ပါက ေခ်းငွားမွဳအား ဘယ္ေသာအခါမွ မျပဳပါႏွင့္။

၁၃။ သင္၏ ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းေျမ႕ျခင္းသည္ သင့္၏ေက်နပ္မႈနွင့္ လုပ္ငန္းအေပၚမွာ
မူတည္ပါလိမ့္မယ္။

၁၄။ ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာမွဳကို ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ အေလာသံုးဆယ္ မျပဳလုပ္သင့္။

၁၅။ သူတစ္ပါးအား ေျပာဆုိရန္ရွိလွ်င္ ထုိသူ႔မ်က္ႏွာကို ၾကည့္၍ေျပာပါ။

(၁၀) တစ္စံုတစ္ေယာက္က ကိုယ့္ကို တစ္ျခားလူ မေကာင္းေၾကာင္း လာေျပာတဲ့အခါျပံဳးပဲေနပါ။

(၁၁) တကယ္လို႔ ရုပ္ဆိုးေနတယ္ဆိုရင္ ကိုယ့္ကိုေတာ္ေအာင္ လုပ္ပါ။
မေတာ္ခဲ့ဘူးဆိုရင္ အျမဲျပံဳးေနပါ။ ရုပ္ေၾကာင့္ လူကို မမုန္းႏုိင္ပါဘူး။

(၁၂) စင္ေပၚတက္ သီခ်င္းဆိုသူတိုင္းကို လက္ခုပ္တီးေပးပါ။

(၁၃) အခ်ဳိ႔ကိစၥမွာ သိရက္ႏွင့္ ေမးသင့္သည္။ ဥပမာ.... လက္စြပ္ေလးက
သိပ္တန္ဖိုးရွိမွာပဲေနာ္။ အခ်ဳိ႔ကိစၥမွာ ေမးခ်င္ေသာ္လည္း မေမးသင့္ေပ။
ဥပမာ.. အသက္ဘယ္ေလာက္ရွိျပီလဲ။

(၁၄) စကားမ်ားေတာ့ အမွားမ်ားသည္။ လူမ်ားေသာေနရာတြင္ စကားကို နည္းနည္းပဲ ေျပာပါ။

(၁၅) "မ"သိဘူး၊ "မ"လုပ္ဘူး၊ "မ"ရဘူး၊ "မ"တတ္ဘူး ဆိုတဲ့ "မ"ေနရာမွာ
"ၾကိဳးစားၾကည့္မယ္" "သိပ္မေသခ်ာဘူး" "အခ်ိန္အနည္းငယ္ေပးပါ"
"ဆံုးျဖတ္ျပီးမွ အေၾကာင္းျပန္လိုက္မယ္" လို႔ ေျပာင္းသံုးၾကည့္ပါ။

၁၁။ အဖ်က္စိတ္ထားမ်ား လက္ခံ က်င့္သံုးေနျခင္း။

၁၂။ စိတ္ထိခိုက္ လွဴပ္ရွားမွဴ႕မ်ားအေပၚ ထိမ္းခ်ဳပ္ ကြပ္ကဲမွဴ႕ မျပဳႏိုင္ျခင္း။

၁၃။ မိမိက ဘာမွ် မေပးပဲ ႏွင့္ သူတပါးထံမွ ရယူလိုေသာ ဆႏၵ ထားရွိျခင္း။

၁၄။ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္စြမ္း မရွိျခင္းႏွင့္ အရာရာကို တိက်မွဴ႕ မရွိျခင္း။

၁၅။ တစ္စံု တစ္ခုကို ျဖစ္ေစ၊ ထို႕ထက္ မ်ားမ်ားကို ျဖစ္ေစ မလုပ္ရဲ
မကိုင္ရဲဘဲ အျမဲ ေၾကာက္ရြံ႕စိတ္ ရွိေနျခင္း။ ၇ မ်ိဳး ၇ွိသည္။
(က) ဆင္းရဲ ပင္ပမ္းမည္ကို ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္း။
(ခ) ေ၀ဖန္ ျပစ္တင္ ခံရမည္ကို ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္း
(ဂ) မက်န္းမမာ ျဖစ္မည္ကို ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္း။
(ဃ) ခ်စ္ခင္မွဴ႕ မ်ား ပ်က္ျပားမည္ ၊ ခ်စ္ခင္သူမ်ား ဆံုးရွံဳးမည္းကို
ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္း။
(င) အသက္ၾကီးရင့္ အိုမင္းမည္ကို ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္း။
(စ) လြတ္လပ္ခြင့္ ဆံုးရွံဳးမည္ကို ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္း။
(ဆ) ေသရမည္ကို ကို ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္း တို႕ ျဖစ္သည္။

၁၆။ အိမ္ေထာင္ျပဳရာတြင္ အိမ္ေထာင္ဖက္ အေရြးမွားျခင္း။

၁၇။ အလုပ္အကိုင္၊ အေရာင္းအ၀ယ္ျပဳလုပ္ရာတြင္ ေပါင္းသင္း ဆက္ဆံသူ အေရြးမွားျခင္း။

၁၈။ မေတာ္ တဆ ျဖစ္မလားဟု ေတြးေတာ စိုးရိမ္မွဴ႕ လြန္ကဲျခင္း။

၁၉။ အလုပ္ အကိုင္၊ အသက္ေမြး ၀မ္းေက်ာင္းျပဳ မွဴ႕ အေရြးမွားျခင္း။

၂၀။ မိမိ၏ အခိ်န္ႏွင့္ အားမ်ား ဆုတ္ယုတ္ပ်က္ျပားမွဴ႕ ျဖစ္ေစျခင္း၊
စိတ္အာရံု စူးစိုက္ ထိမ္းခ်ဳပ္ရန္ အားမထုတ္ျခင္း။

၁။ တိက်ေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ မရွိျခင္း

၂။မ်ိဳးရိုးလိုက္ျပီး ေမြးရာပါ ကိုယ္အဂၤ ါမ်ား မတင့္တယ္ မဖြယ္ မရာ ရွိျခင္း။

၃။ အျခားသူမ်ား၏ အေရးအခင္းမ်ားတြင္ ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ တတ္ေသာ ထူးဆန္းသည့္
အက်င့္ရွွိျခင္း။

၄။ မိမိ အလုပ္အကိုင္ႏွင့္ ပက္သက္ျပီး လံုေလာက္ေသာ ျပင္ဆင္မွဴ႕ မရွိျခင္း။

၅။ ကိုယ္တိုင္ စည္းကမ္းေသ၀ပ္မွဴ႕ မရွိျခင္း။

၆။ မိမိ၏ တိုးတက္ေရးႏွင့္ အခြင့္အလမ္းမ်ား အေပၚ အေရးမစိုက္ျခင္း၊ စိတ္
၀င္စားမွဴ႕ မထားျခင္း ။

၇။ အလယ္ အလတ္ တန္းစား အဆင့္ထက္ ေက်ာ္လြန္၍ ေရာက္ရွိရန္ မွန္းဆေသာ
ၾကီးျမင့္စိတ္ မရွိျခင္း။

၈။ က်န္းမာေရးကို အေလးမထား ဂရုမစိုက္ျခင္း။

၉။ ငယ္စဥ္ ဘ၀က ပတ္၀န္းက်င္၏ မေကာင္းမွဴ႕ အရွိန္အ၀ါမ်ား ရိုက္ခတ္မွဴ႕ဒဏ္
ခံခဲ့ရျခင္း။

၁၀။ စတင္ထားေသာ အလုပ္ကိစၥကို ျပီးဆံုးသည္ အထိ လုပ္ကိုင္ႏိုင္ေသာ ဇြဲမရွိျခင္း။

(၁၀) တစ္စံုတစ္ေယာက္က ကိုယ့္ကို တစ္ျခားလူ မေကာင္းေၾကာင္း လာေျပာတဲ့အခါျပံဳးပဲေနပါ။

(၁၁) တကယ္လို႔ ရုပ္ဆိုးေနတယ္ဆိုရင္ ကိုယ့္ကိုေတာ္ေအာင္ လုပ္ပါ။
မေတာ္ခဲ့ဘူးဆိုရင္ အျမဲျပံဳးေနပါ။ ရုပ္ေၾကာင့္ လူကို မမုန္းႏုိင္ပါဘူး။

(၁၂) စင္ေပၚတက္ သီခ်င္းဆိုသူတိုင္းကို လက္ခုပ္တီးေပးပါ။

(၁၃) အခ်ဳိ႔ကိစၥမွာ သိရက္ႏွင့္ ေမးသင့္သည္။ ဥပမာ.... လက္စြပ္ေလးက
သိပ္တန္ဖိုးရွိမွာပဲေနာ္။ အခ်ဳိ႔ကိစၥမွာ ေမးခ်င္ေသာ္လည္း မေမးသင့္ေပ။
ဥပမာ.. အသက္ဘယ္ေလာက္ရွိျပီလဲ။

(၁၄) စကားမ်ားေတာ့ အမွားမ်ားသည္။ လူမ်ားေသာေနရာတြင္ စကားကို နည္းနည္းပဲ ေျပာပါ။

(၁၅) "မ"သိဘူး၊ "မ"လုပ္ဘူး၊ "မ"ရဘူး၊ "မ"တတ္ဘူး ဆိုတဲ့ "မ"ေနရာမွာ
"ၾကိဳးစားၾကည့္မယ္" "သိပ္မေသခ်ာဘူး" "အခ်ိန္အနည္းငယ္ေပးပါ"
"ဆံုးျဖတ္ျပီးမွ အေၾကာင္းျပန္လိုက္မယ္" လို႔ ေျပာင္းသံုးၾကည့္ပါ။

*************************************************

(၁) လမ္းစကိုေတြ႔ျပီဆိုရင္ ဘယ္ေလာက္ေ၀းတဲ့ ခရီးပဲျဖစ္ျဖစ္ ေလွ်ာက္ရမွာ
မေၾကာက္ေတာ့ဘူး။

(၂) သစ္ပင္၏ ဦးတည္ရာကို ေလက အဆံုးအျဖတ္ေပး၏။ လူ၏ ဦးတည္ရာကို
ကိုယ့္ကိုယ္တိုင္က အဆံုးအျဖတ္ေပး၏။

(၃) ၀င္ေလထြက္ေလ ရွိေနသမွ် ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ရွိေနဦးမည္။

(၄) ေအာင္ျမင္ဖို႔ရာ မလြယ္ကူပါ။ ထိုေအာင္ျမင္မွုကို ထိန္းသိမ္းရာ ပိုမလြယ္ကူပါ။

(၅) အသီးအပြင့္မ်ားျဖင့္ ေ၀ဆာေနေသာ သစ္ပင္ကို လူေတြက ခဲႏွင့္ ပစ္ခ်ခ်င္ၾကသည္။

(၆) ဘ၀ျမင့္ျခင္း၏ ေနာက္တြင္ က်ဆံုးျခင္းရွိသည္။ စိတ္ကူးယဥ္သက္သက္၏
ေနာက္တြင္ ဆုတ္ယုတ္ျခင္း ရွိသည္။ ေခါင္းငံု႔တတ္မွသာ
ေခါင္းကိုမတိုက္မိႏိုင္။

(၇) ကိုယ့္ကိုေ၀ဖန္ျခင္းျဖင့္ အျခားလူ၏ ယံုၾကည္မႈကို ရရွိႏိုင္သည္။
ကိုယ့္ဂုဏ္ကိုယ္ ေဖာ္ျခင္းက မရႏိုင္။

(၈) ကိုယ့္ကို မခ်စ္မႏွစ္သက္တဲ့ လူကို ေလးစားပါ။

(၉) သူ႔ေနာက္ကြယ္မွာ သူ႔ေကာင္းေၾကာင္းကိုပဲ ေျပာပါ။ အဲဒီစကား သူ႔
နားဆီမေရာက္ဘူး ဆိုတာ လံုး၀ စိတ္ခ်ပါ။